Kulak burun boğaz muayenesinde en sık duyduğum yakınmalardan biri şudur: “Kulağımda sürekli bir ses var, kimse duymuyor ama ben susturamıyorum.” Bu sese tinnitus, yani kulak çınlaması denir. Kimi hasta bunu ıslık, kimi uğultu, kimi cızırtı ya da nabız gibi atan bir ses olarak tarif eder.
Bu yazıda Kulak Burun Boğaz uzmanı olarak, kulak çınlamasının nedenlerini, hangi durumlarda beklemeden doktora gitmek gerektiğini ve tedavide araştırmaların neyi desteklediğini özetliyorum.
1. Kulak Çınlaması Neden Olur?
Kulak çınlamasının en sık üç nedeni işitme kaybı, yüksek sese maruz kalma ve iç kulağa zarar verebilen bazı ilaçlardır. Çoğu zaman iç kulakta bir hasar vardır; beynin işitme merkezleri eksilen sesi telafi etmeye çalışırken bu “hayalet” sesi üretir.
- İşitme kaybı: Çınlama yaşayanların büyük bölümünde, çoğu zaman fark edilmemiş bir sinirsel işitme kaybı bulunur. Yaşa bağlı işitme kaybı (presbiakuzi) en sık örnektir.
- Gürültü: İş yerinde gürültü, yüksek sesli müzik, konser ya da kulaklık kullanımı iç kulaktaki tüy hücrelerine zarar verebilir. Tek seferlik çok yüksek bir ses (patlama, silah sesi) de çınlamayı başlatabilir. Gençlerde yüksek sesli müzik giderek önemli bir neden haline geliyor.
- İlaçlar: Yüksek doz aspirin, bazı antibiyotikler, bazı idrar söktürücüler ve bazı kemoterapi ilaçları iç kulağı etkileyebilir. Aspirine bağlı çınlama genellikle ilaç bırakılınca geçer. Kullandığınız bir ilaçtan şüpheleniyorsanız ilacı kendi kendinize bırakmayın, hekiminize danışın.
- Dış ve orta kulak sorunları: Kulak kiri tıkacı, orta kulak iltihabı ve orta kulakta sıvı birikimi sesin iletimini bozarak çınlamaya yol açabilir. Bu grupta nedenin tedavisi çoğu zaman çınlamayı da düzeltir.
2. Sinüzit ve Burun Tıkanıklığı Kulak Çınlaması Yapar mı?
Yapabilir. Burun ile orta kulak, östaki borusu adı verilen ince bir kanalla birbirine bağlıdır. Sinüzit ya da alerjiye bağlı şişlik bu kanalın ağzını daraltınca orta kulak havalanamaz; kulakta dolgunluk, işitmede azalma ve çınlama ortaya çıkabilir.
Burun cerrahisiyle uğraşan bir hekim olarak bu bağlantıyı muayenede sık görüyorum:
- Kronik sinüziti olan hastalarda östaki borusu işlev bozukluğu oldukça sık bildirilmektedir. Sinüs hastalığı ağırlaştıkça orta kulak basıncının bozulduğunu gösteren ölçüm bulguları da artar.
- Alerjik rinit ve soğuk algınlığı gibi durumlar da aynı yolla kulak yakınmalarına katkıda bulunabilir.
- Araştırmalarda, ilaç tedavisine yanıt vermeyen kronik sinüzitte uygulanan endoskopik sinüs cerrahisinin östaki borusu yakınmalarını anlamlı ölçüde azalttığı ve bazı hastalarda çınlama şikâyetinin de gerilediği gösterilmiştir.
Bu nedenle kulak çınlamasıyla gelen bir hastada kulağın yanında burnu ve sinüsleri de değerlendiririm. Orta kulakta kalıcı sıvı varsa kulak tüpü gibi seçenekler de gündeme gelebilir. Burun tıkanıklığının diğer nedenleri için grip ile kronik sinüzit farkı yazısına göz atabilirsiniz.
3. Kalp Atışıyla Gelen Çınlama (Pulsatil Tinnitus) Neden Önemli?
Nabızla aynı ritimde, “güm güm” ya da “vış vış” diye duyulan sese pulsatil tinnitus denir. Kulak çınlamalarının yaklaşık yüzde 4 ile 10’unu oluşturur ve diğer çınlamalardan farklı olarak çoğunlukla damarlarla ilgili, saptanabilir bir nedeni vardır. Bu yüzden mutlaka değerlendirilmesi gerekir.
Araştırmalarda pulsatil çınlaması olan hastaların yüzde 70’inden fazlasında belirli bir neden bulunabilmiştir. En sık nedenler şunlardır:
| Neden grubu | Örnekler |
|---|---|
| Toplardamar (ven) sorunları | Beyindeki toplardamarlarda darlık veya yapısal farklılıklar |
| Atardamar sorunları | Şah damarında daralma, damar duvarında yırtılma (diseksiyon), anevrizma |
| Damar bağlantı bozuklukları | Atardamar ile toplardamar arasında anormal bağlantı (fistül, AVM) |
| Kafa içi basınç artışı | Baş ağrısı ve görme bozukluğuyla birlikte görülebilen idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon |
| Kulak kaynaklı nedenler | Orta kulakta damarsal tümör (glomus), iç kulak kemiğinde incelme |
Hemen doktora başvurmanız gereken durumlar
Pulsatil çınlama nadiren de olsa inme ya da beyin kanaması riski taşıyan durumların ilk belirtisi olabilir. Aşağıdakilerden biri varsa beklemeden, gerekirse acil servise başvurun:
- Çınlama ile birlikte ani ve şiddetli baş ağrısı, boyun ağrısı
- Görme bulanıklığı, çift görme veya görme kaybı
- Konuşma bozukluğu, yüzde ya da kol ve bacakta güçsüzlük, uyuşma, denge kaybı
- Çınlamanın birkaç gün içinde yeni başlaması ve giderek artması
Bu belirtiler yoksa da pulsatil çınlama bir KBB uzmanı tarafından değerlendirilmeli, gerekirse damar görüntülemesi ve nöroloji ile birlikte ileri tetkik planlanmalıdır.
4. Ne Zaman KBB Uzmanına Gitmeliyim?
Birkaç saniye süren ve kendiliğinden geçen çınlama genellikle zararsızdır. Ancak çınlama bir haftadan uzun sürüyorsa, tek kulakta ise ya da aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa muayene önerilir:
- Tek taraflı çınlama veya tek kulakta işitme azalması
- Aniden başlayan işitme kaybı (bu durum acildir; tedavinin ilk günlerde başlaması önemlidir)
- Baş dönmesi veya dengesizlik (baş dönmesi hakkında)
- Kulakta ağrı, akıntı veya dolgunluk
- Nabızla atan çınlama
- Uykuyu, işi ya da ruh halini bozacak kadar rahatsız eden çınlama
KBB muayenesinde kulak, burun ve östaki borusu değerlendirilir; gerekirse işitme testi ve timpanometri yapılır. Ender durumlarda görüntüleme istenir.
5. Kulak Çınlamasının İlacı Var mı?
Dürüst cevap şu: Kalıcı kulak çınlamasını ortadan kaldırdığı kanıtlanmış ve bu amaçla onaylanmış bir ilaç bulunmuyor. Bu, çınlama için yapılabilecek bir şey olmadığı anlamına gelmez; ilaç dışı yöntemlerin kanıtı daha güçlüdür.
- Damar genişletici ilaçlar, baş dönmesi ilaçları, bazı sinir ilaçları, bitkisel takviyeler, vitamin ve mineraller gibi birçok seçenek denenmiştir. Bu çalışmaları bir araya getiren analizlerde bunların çınlamayı gidermede plasebodan daha etkili olmadığı görülmüştür.
- Uluslararası rehberler, ilaç tedavisini çınlamanın kendisi için değil, eşlik eden uykusuzluk, kaygı veya depresyon gibi durumlar için ve hekim gözetiminde önermektedir.
- Ani işitme kaybıyla birlikte başlayan çınlama ayrı bir durumdur; burada tedavi kararı acil olarak ve muayeneden sonra verilir.
Çınlamayı “kesin geçirdiğini” vaat eden ürün ve takviyelere karşı dikkatli olmanızı öneririm.
6. Geçmeyen (Kronik) Kulak Çınlamasında Neler İşe Yarar?
Üç aydan uzun süren çınlamaya kronik tinnitus denir. Kronik çınlamada amaç sesi tamamen silmekten çok, sesin hayatınız üzerindeki etkisini azaltmaktır. Araştırmalar ve rehberler bu konuda oldukça net:
| Yöntem | Kanıt ne diyor? |
|---|---|
| Bilişsel davranışçı terapi (BDT) | En güçlü kanıta sahip yöntemdir. Sesin şiddetini değiştirmese de sese verilen tepkiyi, sıkıntıyı ve yaşam kalitesini anlamlı ölçüde iyileştirir. Rehberlerin ortak olarak önerdiği tek psikoterapidir; internet üzerinden yürütülen programların da yararlı olduğu gösterilmiştir. |
| İşitme cihazı | Çınlamaya işitme kaybı eşlik ediyorsa önerilir. 461 hastayla yapılan çok merkezli bir çalışmada işitme cihazının çınlamanın yarattığı rahatsızlığı belirgin şekilde azalttığı gösterilmiştir. Çok ileri işitme kaybında koklear implant fayda sağlayabilir. |
| Ses terapisi | Arka planda hafif ses (beyaz gürültü, doğa sesleri) kullanmak ya da danışmanlıkla birlikte uygulanan tinnitus yeniden eğitim terapisi (TRT), beynin sese alışmasını hedefler ve bazı kişilerde rahatlama sağlar. Ancak çalışmaların yöntem sorunları nedeniyle tek başına etkinliğine dair kanıt sınırlıdır. |
| İlaç | Çınlamanın kendisi için önerilmez; eşlik eden psikolojik ve uyku sorunları için kullanılabilir. |
Günlük hayatta da birkaç basit adım işe yarar: Sessiz ortamlarda hafif bir arka plan sesi açmak, gürültülü yerlerde kulak koruyucu kullanmak ve çınlamayı kontrol etmeye çalışmak yerine dikkati başka işlere yönlendirmek. Uykuyu veya ruh halini ciddi biçimde etkileyen çınlamada bir psikolog ya da psikiyatristle birlikte çalışmak tedavinin önemli bir parçasıdır.
7. TMS, Lazer ve Akupunktur İçin Kanıt Ne Diyor?
Bu yöntemleri muayenede sık soruyorlar. Kısa cevap: rTMS için sınırlı ve değişken kanıt var; lazer ve akupunktur için güçlü kanıt yok. Hiçbiri rehberlerde ilk sırada önerilen tedaviler arasında değildir.
- rTMS (tekrarlayan transkraniyal manyetik uyarım): Beynin işitme bölgesine dışarıdan manyetik uyarı verilir. Bazı çalışmalarda birkaç haftadan birkaç aya kadar süren iyileşme görülmüştür; örneğin bir çalışmada yanıt oranı rTMS grubunda yüzde 56, sahte uygulama grubunda yüzde 22 bulunmuştur. Ancak diğer bazı analizler anlamlı bir fark bulamamıştır. Yöntem genellikle güvenli kabul edilir, fakat kimde işe yarayacağı önceden bilinemez.
- Düşük düzey lazer: Kulağa yönelik lazer uygulamalarında olumlu sonuç bildiren çalışmalar olsa da, birçok araştırmada etkinin plasebodan farksız olduğu görülmüştür.
- Akupunktur: Kontrollü çalışmalarda sonuçlar tutarsızdır; çınlamada azalma yalnızca az sayıda çalışmada gösterilebilmiştir.
Bu yöntemlerden birini düşünüyorsanız, önce çınlamanın nedeninin araştırılmasını ve kanıtı güçlü yöntemlerin denenmesini öneririm.
Sonuç: Ne Yapmalı?
Kulak çınlaması çoğu zaman tehlikeli bir hastalığın belirtisi değildir, ama göz ardı edilmemelidir. Tek kulakta olan, nabızla atan, ani işitme kaybı ya da baş dönmesiyle gelen çınlamada değerlendirme geciktirilmemelidir. Kronik çınlamada ise sesi tamamen susturan bir ilaç olmasa da, doğru yöntemlerle sesin hayatınızdaki yeri belirgin şekilde küçültülebilir. Çınlamanın nedenini ve size uygun yaklaşımı belirlemek için KBB muayenesi önerilir.
Size özel bir değerlendirme için mutlaka bir KBB uzmanına danışın.
Kaynaklar
N. N. Biswas et al. “Causes and Mechanisms of Tinnitus: A Systematic Review.” Faridpur Medical College Journal, 20 1 (2025). https://doi.org/10.3329/fmcj.v20i1.80716.
S. Shore, L. Roberts, B. Langguth. “Maladaptive plasticity in tinnitus — triggers, mechanisms and treatment.” Nature Reviews Neurology, 12 (2016): 150-160. https://doi.org/10.1038/nrneurol.2016.12.
R. Clifford, A. Ryan. “The Interrelationship of Tinnitus and Hearing Loss Secondary to Age, Noise Exposure, and Traumatic Brain Injury.” Ear and Hearing, 43 (2022): 1114-1124. https://doi.org/10.1097/aud.0000000000001222.
M. Pienkowski. “Loud Music and Leisure Noise Is a Common Cause of Chronic Hearing Loss, Tinnitus and Hyperacusis.” International Journal of Environmental Research and Public Health, 18 (2021). https://doi.org/10.3390/ijerph18084236.
B. Mazurek et al. “Clinical Practice Guideline: Chronic Tinnitus — Diagnosis and Treatment.” Deutsches Ärzteblatt International (2022). https://doi.org/10.3238/arztebl.m2022.0135.
S. Meijers et al. “Analysis and comparison of clinical practice guidelines regarding treatment recommendations for chronic tinnitus in adults: a systematic review.” BMJ Open, 13 (2023). https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-072754.
T. Kleinjung, N. Peter, M. Schecklmann, B. Langguth. “The Current State of Tinnitus Diagnosis and Treatment: a Multidisciplinary Expert Perspective.” JARO, 25 (2024): 413-425. https://doi.org/10.1007/s10162-024-00960-3.
S. Schoisswohl et al. “Single versus combination treatment in tinnitus: an international, multicentre, parallel-arm, superiority, randomised controlled trial.” Nature Communications, 16 (2025). https://doi.org/10.1038/s41467-025-66165-1.
J. Henry, K. Carlson, S. M. Theodoroff, R. Folmer. “Reevaluating the Use of Sound Therapy for Tinnitus Management: Perspectives on Relevant Systematic Reviews.” Journal of Speech, Language, and Hearing Research (2022). https://doi.org/10.1044/2022_jslhr-21-00668.
Z. Liang et al. “Repetitive transcranial magnetic stimulation on chronic tinnitus: a systematic review and meta-analysis.” BMC Psychiatry, 20 (2020). https://doi.org/10.1186/s12888-020-02947-9.
R. Folmer et al. “Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation Treatment for Chronic Tinnitus: A Randomized Clinical Trial.” JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery, 141 8 (2015): 716-722. https://doi.org/10.1001/jamaoto.2015.1219.
C. Dong et al. “Low-Frequency Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation for the Treatment of Chronic Tinnitus: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.” BioMed Research International (2020). https://doi.org/10.1155/2020/3141278.
M. Thabit et al. “Combined Central and Peripheral Stimulation for Treatment of Chronic Tinnitus.” Neurorehabilitation and Neural Repair, 29 (2015): 224-233. https://doi.org/10.1177/1545968314542616.
K. Narsinh et al. “Diagnostic Approach to Pulsatile Tinnitus: A Narrative Review.” JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery (2022). https://doi.org/10.1001/jamaoto.2021.4470.
S. Pacheco-López et al. “Pulsatile Tinnitus: A Comprehensive Clinical Approach to Diagnosis and Management.” Journal of Clinical Medicine, 14 (2025). https://doi.org/10.3390/jcm14134428.
E. Raz et al. “Emergence of Venous Stenosis as the Dominant Cause of Pulsatile Tinnitus.” Stroke: Vascular and Interventional Neurology, 2 (2022). https://doi.org/10.1161/svin.121.000154.
M. Lee, J. T. Lee. “Impact of Sinonasal Disease on Eustachian Tube Dysfunction.” Current Treatment Options in Allergy, 10 (2023): 1-14. https://doi.org/10.1007/s40521-023-00327-8.
K.-S. Yang et al. “Endoscopic Sinus Surgery Significantly Reduces Eustachian Tube Dysfunction Symptoms in Patients with Chronic Rhinosinusitis: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Biomedicines, 12 (2024). https://doi.org/10.3390/biomedicines12112484.
C. Virgen, T. Sawaf, B. Renslo, A. G. Chiu. “Does Surgery for Nasal Obstruction Improve Eustachian Tube Dysfunction?” The Laryngoscope, 133 (2022). https://doi.org/10.1002/lary.30488.